30 هزار ايرانى ساكن هلند ، جامعه اى كوچك اما مؤثر، مهم و مورد توجه را تشكيل داده اند. ايرانيان مقيم اين كشور بنابر آمارهاى رسمى ، موفق ترين و مهمترين اقليت غير غربى هستند. اهميت اين جايگاه در شرايطى قابل درك است كه در نظر بگيريم جامعه مدنى و رسانه اى هلند از مراكزى است كه در آن صهيونيست ها داراى نفوذ زيادى بوده و از هيچ گونه تلاشى براى تخريب وجهه دولت ايران و ايرانيان دريغ نمى كنند.
دكتر بهمن ذوالفقارپور كه سال هاى دور در ايران معاون وزير كار دولت شهيد رجايى بوده، اكنون رياست شورايى را در هلند بر عهده دارد كه تحت عنوان شوراى فرهيختگان ايرانيان هلند فعاليت مى كند. به گفته ذوالفقارپور، ايرانيان ساكن اين كشور جامعه اى فرهيخته هستند كه اكثريت آنها از جايگاه مناسب و سطوح تخصصى بالايى برخوردارند.
گفت و گو با ذوالفقارپور زير آسمان هميشه بارانى هلند، حاوى اطلاعات يك ايرانى موفق در جامعه ميزبانى است كه به گفته وى در هر حال او را غريبه مى پندارند.

ايرانيان ساكن هلند بيشتر شامل چه گروه هايى هستند و چه نوع تقسيم بندى ميان آنها قائل هستيد؟
اول لازم است بگويم هلند در واقع كانون جذب ايرانيان نبوده است، به خاطر اينكه زبان رايج اين كشور در ايران شناخته شده نيست. در ايران، مردم بيشتربا زبان هاى اروپايى انگليسى، فرانسوى و آلمانى آشنا هستند. بنابراين، هلند براى ايرانيان چندان جذابيتى نداشته است. در حال حاضر، مجموع ايرانيان حاضر در اين كشور حدود ۳۰ هزار نفرند. اين تعداد حتى با جمعيت يك محله در شهرى مانند كاليفرنيا نيز برابرى نمى كند. از طرف ديگر، با آنكه ايرانيان اين كشور قابل ملاحظه نيستند، اما همگى با هدف مشخصى به هلند آمده اند. گروه هايى براى تحصيل آمده اند، بخصوص كسانى كه درباره صنعت آب تخصص كسب كرده اند. مى دانيد كه ويژگى اصلى هلندى ها در واقع مديريت منابع آبى است و در اين زمينه، آنها سرآمد دنيا هستند. بستر ديگر ارتباط تحصيلكردگان ايرانى با هلند مسأله انرژى است. يكى از بزرگترين شركت هاى نفتى دنيا كمپانى «شل» هلندى است. من مى توانم بگويم كه ايرانيان اين كشور شامل كسانى اند كه در سطح بالاتر از متوسط قرار دارند. همچنين بايد اشاره كنم كه گروهى ديگر از ايرانيان اينجا هستند كه به تجارت مشغول اند.
ضمن آنكه در كنار اين دو گروه شمارى نيز هستند كه توانسته اند از اين كشور مجوز اقامت دريافت كنند. خب كسانى كه اينجا كار و كسب دارند، از وضع خوبى برخوردارند حتى مى توانم بگويم كه ايرانيان اين كشور از وضعيت خوبى برخوردارند، بطورى كه در ميان گروه هاى غيرغربى از بهترين وضع برخوردارند.
از نظر سياسى و فكرى، ايرانيان هلند شامل چه نوع دسته بندى هايى مى شوند و آيا تعاملى ميان اين گروه ها وجود دارد؟
هنوز مركزى براى اجتماع و تبادل فكرى- سياسى ميان ايرانيان هلند وجود ندارد، هر چند كه من اعتقاد دارم ضرورى است در اين زمينه با احتياط گام برداشت. چون گروه هايى هستند كه از نظر سياسى نمى توانند با گروه هاى ديگر تعامل  كنند. من ديده ام كه اين ها در كشورهاى ديگر حركت هاى خشونت آميزى عليه گروه هاى ديگر انجام مى دهند. البته اگر بتوانيم همبستگى فرهنگى ميان ايرانى ها ايجاد كنيم تا در روزهاى خاصى دور هم جمع شوند و جشن بگيرند حركت خوبى است. من از سفارت ايران درخواست كرده ام كه مقدمات اين كار را فراهم كند تا ايرانيان مثلاً در شب عيد، عيد مبعث، ۱۵ شعبان يا تولد حضرت على(ع) جشن بگيرند.
چرا ايرانيان مقيم نتوانسته اند ميان خود تعاملى را برقرار كنند؟
اول اين كه ميان اين ها رقابت وجود دارد، دوم اين كه اختلاف  هاى سياسى اين ها باعث مى شود كه نتوانند با هم سازش كنند. گرفتارى ايرانيان اينجا اين است كه مسائل سياسى را با روابط اجتماعى خود مخلوط مى كنند.
آيا همه ايرانيان از جايگاه مناسبى در هلند برخوردارند؟
نه، همه اين گونه نيستند. ما در اينجا ايرانيان بسيار برجسته اى داريم كه حتى در جامعه هلند جزو طبقات بسيار بالا محسوب مى شوند. اما برخى ها در سطح معمولى قرار دارند، مخصوصاً كسانى كه به شكل پناهنده در اينجا زندگى مى كنند، در اين رديف قرار دارند.
همانطور كه مى دانيد كشور هلند پايگاه مهمى براى گروه هاى اپوزيسيون ايرانى محسوب مى شود. وجود اين گروه ها چه تأثيرى بر جامعه ايرانى اين كشور داشته است؟
وقتى بحث از گرفتارى هاى سياسى مى كنيم، نبايد از نقش دولت هلند هم غافل بود. البته مهم تر از دولت بايد از ساختارهاى سياسى اين كشور ياد كرد،  چون مى توان گفت هلند كشور آزادى است. بنابراين، ساختار سياسى هلند تلاش در گروه سازى و جذب آن ها دارد. ببينيد اينجا يك نوع اختناق دموكراتيك حاكم است، به اين معنى كه اطلاعات در حد وسيعى وجود دارد و مخاطب نمى تواند به راحتى حق انتخاب خود را اعمال كند. اين اختناق خود دليل گروه بندى و حزب سازى متعدد در اينجاست.
در واقع، يك نوع تحرك و جوشش سياسى ميان گروه ها وجود دارد؟
بله، وجود دارد اما همه با يك گروه نيستند.
جريان غالب رو به كدام جهت است و داراى چه مرام سياسى است؟
وجهه غالب با كسانى است كه به ايران عشق مى ورزند و اميدوارند كشور به حدى پيشرفت كند كه شهروندانش بتوانند از سطح زندگى بالايى برخوردار گردند. واقعاً ايران پرستى محور اصلى است. ببينيد آدم وقتى خارج از كشور باشد، هر چند كه مقام و رتبه و رده بالايى داشته باشد، اما در هر حال يك غريبه است.
از لحاظ اقتصادى، ايرانيان اينجا چه فعاليت هايى دارند، چه موفقيت هايى را كسب كرده و از چه سهمى در اقتصاد هلند برخوردارند؟
تعداد ايرانيان آنقدر كم است كه نمى توان گفت سهمى در اقتصاد هلند دارند. چون اقتصاد هلند با وجود آنكه كشورى كوچك محسوب مى شود از نظر دارا بودن شركت هاى بزرگ بين المللى حتى از آلمان بالاتر است. اين كشور از نظر مساحت حدود يك پنجاهم ايران است، اما از نظر اقتصادى جزو كشورهاى پيشرفته اروپايى محسوب مى شود. بنابراين، نقش ايرانيان با ۳۰ هزار نفر جمعيت نمى تواند در اين كشور شاخص باشد.
در قياس با ساير اقليت هايى كه در اين كشور زندگى مى كنند، ايرانيان چه وضعيتى دارند؟
نسبت به اقليت هاى ديگر، مثل ترك ها، صرب ها، لهستانى ها و مراكشى ها، از همه بهترند؛ هم از نظر سطح تحصيلات و هم به لحاظ اقتصادى و جايگاه اجتماعى. اين مسأله به طور رسمى از طرف هلندى ها اعلام شده است.
شما رياست شوراى فرهيختگان ايرانيان مقيم هلند را برعهده داريد، اين شورا با چه هدفى تشكيل شده است و چه مسائلى را دنبال مى كند؟
البته چنين شورايى در همه كشورهاى خارجى از طرف ايرانيان تشكيل شده است. اين ابتكار با نظر وزارت خارجه و نظارت و هدايت دستگاه ديپلماسى به وجود آمده است تا بتوانند رابطه ميان ايرانيان مقيم كشورهاى ديگر و جامعه مادر را تقويت كنند. هدف اصلى اين بود. تمام سعى ما هم اين است كه بتوانيم اين هدف را برآورده كنيم.
چه مدتى است كه اين شورا تشكيل شده است؟
حدود ۲ سال است.
طرح ها و ايده هايى را كه در اين مدت دنبال كرده ايد، چه نتايجى داشته است؟
اجازه بدهيد در اينجا كمى درد دل كنم. ما قصد داريم از تمام توان و تجربه و حتى سرمايه خود براى پيشرفت كشورمان استفاده كنيم، اما متأسفانه هر بار كه قصد سرمايه گذارى داشته ايم، به دليل فرهنگ نامناسبى كه حاكم بوده است، نتوانسته ايم به هدفمان برسيم. ما انتظار داريم از توان و سرمايه اى كه داريم هم خودمان و هم كشورمان بهره مند بشود. در واقع، مى خواهيم طرح هايى را در ايران اجرا كنيم كه به نفع ما و كشورمان باشد. مثلاً من ۳ طرح را در ايران پيگيرى كردم كه هيچ كدام به نتيجه نرسيد و سرمايه زيادى نيز تلف شد.
يعنى اين شورا نتوانسته است در رفع چنين مشكلاتى گام بردارد؟
نه، شورا نتوانسته است. اين شورا چند بار مشكلات را به سفير ايران انعكاس داده است. با اين حال، ما نااميد نمى شويم. همين الان من طرحى براى توليد گل در ايران دارم كه با برترين تجهيزات و فناورى كشاورزى توليد خواهد شد. چون ابزارآلات سنتى در بخش كشاورزى ديگر نمى تواند با توليدات فناورى جديد رقابت كند. امروزه، يك هكتار كشاورزى مدرن برابر با ۱۰۰ هكتار كشاورزى سنتى محصول توليد مى كند. سرزمين ما به دليل ارزان بودن انرژى، نيروى انسانى و غيره حتى در مقايسه با هلند از مزيت هاى نسبى فراوانى برخوردار است. ما مى توانيم بهتر و بيشتر از هلند در اين زمينه پيشرفت كنيم.

آيا اعضاى شورا تمايلى براى اجراى چنين طرح هايى در ايران دارند؟
بله، همه آنها علاقه مند هستند. اما دو مشكل وجود دارد، يكى اين كه در ايران بايد فرهنگ اصلاح و اين تفكر غالب شود كه چه كسى مى تواند توليد جامعه را افزايش دهد. اين طرف هم تبليغات و جوسازى عليه ايران و ايرانى ها بى حد است. حتى بانك ها به ما به آسانى اعتبار نمى دهند. صنايع آنها نيز در تجارت با ما همكارى نمى كنند.
حتى با ايرانى هاى مقيم هلند؟
بله، فرقى نمى كند.
اين رويكرد حتى نسبت به ايرانى ها كه نقش و جايگاه برجسته اى دارند، وجود دارد؟
بله، اصلاً در مقابل ايرانى ها مقاومت نشان مى دهند. غافل نباشيم كه هلند يكى از پايگاه هاى صهيونيسم در اروپاست.
تعامل جامعه ايران با فرهنگ حاكم هلندى چگونه است؟
ببينيد ايرانى ها از فرهنگ اجتماعى و انسانى خوبى برخوردارند. بنابراين، آنها با فرهنگ هاى حاكم خود را تطبيق مى دهند. علاوه بر اين، بر آن تأثير نيز مى گذارند. مثلاً در آمريكا چون ايرانيان از كميت بيشترى برخوردارند، در مناطقشان فرهنگ خود را مسلط كرده اند، اينجا هم همين طور است.
رابطه شما با رسانه هاى هلندى چطور است؟ آيا بر آنها تأثيرى داشته ايد؟
رابطه بسيار بد است. آنها هر چيزى بخواهند عليه ايرانى ها مى نويسند و ما تاكنون نتوانسته ايم تأثيرى در سوگيرى آنها داشته باشيم. براى اين كه تعدادمان و نفوذمان كم است و برعكس صهيونيست ها از نفوذ زيادى برخوردارند.
شوراى فرهيختگان با سفارت ايران چه رابطه اى دارد؟
رابطه ما برپايه علاقه است. ما مى كوشيم مشكلات را منعكس كنيم. آنها هم براى برطرف كردنش تلاش مى كنند.
اطلاع داريد كه در مجلس فراكسيونى با عنوان ايرانيان خارج از كشور و در دولت نيز شورايى به نام شوراى عالى رسيدگى به امور ايرانيان خارج از كشور تشكيل شده است؟ آيا تعاملى با اينها داريد؟
ما ارتباط چندانى با اينها نداريم. ببينيد ما به عنوان ايرانيان مقيم خارج با سيستم ادارى داخل كشور مسائلى داريم و از سوى ديگر، با برخى مشكلات جامعه ميزبان نيز درگيريم. هنوز نمى دانيم كه حوزه عمل اين شوراها كجاست و قصد دارند كه كدام يك از مسائل را برطرف كنند.
به نظر من تشكيل گروه ها و فراكسيون ها به تنهايى مسأله اى را حل نمى كند، مهم اين است كه در عمل اين اتفاق بيفتد. يكى از كارهايى كه سفارتخانه ها مى توانند انجام دهند، پيگيرى حقوقى مشكلات ايرانيان مقيم كشورهاى ديگر است.

روزنامه ایران